Trong bối cảnh đổi mới giáo dục theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, môn Lịch sử không còn đơn thuần là những bài học ghi nhớ sự kiện hay các mốc thời gian khô khan mà đang từng bước trở thành hành trình khám phá chiều sâu văn hóa, truyền thống và bản sắc dân tộc. Định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh đã mở ra nhiều cách tiếp cận mới trong dạy học lịch sử: tăng cường hoạt động trải nghiệm, học tập theo dự án, làm việc nhóm và gắn kiến thức với thực tiễn đời sống. Từ đó, học sinh không chỉ “học để biết” mà còn “học để hiểu”, “học để tự hào” và “học để gìn giữ” những giá trị văn hóa dân tộc trong thời đại hội nhập hôm nay.

Hòa trong tinh thần đổi mới ấy, tiết thực hành môn Lịch sử của lớp 10B1  Trường THPT Phù Cừ diễn ra vào sáng thứ 4 ngày 13/05/2026 dưới sự hướng dẫn của cô giáo Trần Thị Vui đã mang đến một không gian học tập đầy màu sắc, cảm xúc và sức sáng tạo với chủ đề “Tìm hiểu một số trang phục dân tộc Việt Nam”. Đây không chỉ là một tiết học thông thường mà còn là dịp để học sinh trực tiếp khám phá vẻ đẹp văn hóa dân tộc thông qua hoạt động trải nghiệm và làm việc nhóm. Ngay từ khi bước chân vào lớp học, chúng em có thể dễ dàng cảm nhận được bầu không khí đặc biệt: những bộ trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu hiện diện giữa không gian lớp học như tái hiện một “Việt Nam thu nhỏ” với sự đa dạng văn hóa của các vùng miền và cộng đồng dân tộc anh em.

Khác với những giờ học lý thuyết quen thuộc, tiết học được tổ chức theo hình thức hoạt động nhóm, trong đó mỗi nhóm đảm nhận việc tìm hiểu, chuẩn bị và trình bày về một loại trang phục truyền thống tiêu biểu. Các nhóm không chỉ nghiên cứu tài liệu mà còn trực tiếp hóa thân vào nhân vật thông qua việc mặc trang phục, thuyết trình và giới thiệu trước lớp. Sự chủ động ấy đã khiến lớp học trở nên sôi nổi, gần gũi và giàu tính tương tác hơn bao giờ hết.

Mở đầu chương trình là phần trình bày của nhóm 1 tìm hiểu về áo dài truyền thống Việt Nam - biểu tượng văn hóa quen thuộc gắn liền với vẻ đẹp người phụ nữ Việt. Trong tà áo dài mềm mại, duyên dáng, nhóm 1 đã đưa chúng em đi qua hành trình phát triển của trang phục này từ truyền thống đến hiện đại. Không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu kiểu dáng hay chất liệu, nhóm còn làm nổi bật giá trị tinh thần mà áo dài mang theo: sự kín đáo, thanh lịch nhưng cũng đầy bản lĩnh và niềm tự hào dân tộc. Qua từng lời thuyết trình, áo dài hiện lên không đơn thuần là một bộ trang phục mà còn là kết tinh của lịch sử, văn hóa và tâm hồn Việt Nam qua nhiều thế hệ.

Tiếp nối là phần giới thiệu của nhóm 2 về áo bà ba Nam Bộ. Nếu áo dài mang vẻ đẹp nền nã, thanh lịch thì áo bà ba lại gợi lên nét giản dị, chân chất và gần gũi của con người miền sông nước phương Nam. Các thành viên trong nhóm đã khéo léo tái hiện hình ảnh người dân Nam Bộ qua những bộ bà ba mềm mại, mộc mạc nhưng đầy sức sống. Từ kiểu dáng gọn gàng, tiện lợi cho lao động đến gam màu giản dị mang đậm hơi thở đồng quê, tất cả đã giúp người nghe cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp của đời sống văn hóa miền Nam. Không khí lớp học trở nên gần gũi và sinh động hơn khi các bạn học sinh tự tin trình bày, trao đổi và đặt ra nhiều câu hỏi thú vị xoay quanh sự khác biệt giữa trang phục các vùng miền.

Điểm nhấn thú vị của tiết học nằm ở phần giới thiệu trang phục của các dân tộc thiểu số. Đây cũng là nội dung thu hút được rất nhiều sự quan tâm và hào hứng từ phía học sinh chúng em. Nhóm 3 đã lựa chọn tìm hiểu về trang phục dân tộc Mông với những hoa văn thổ cẩm cầu kỳ, nổi bật cùng màu sắc rực rỡ. Qua phần trình bày, học sinh không chỉ giới thiệu đặc điểm trang phục mà còn phân tích ý nghĩa của từng họa tiết, màu sắc trong đời sống văn hóa và tín ngưỡng của người Mông. Những đường thêu tinh xảo, công phu được xem như nơi gửi gắm tâm hồn, sự khéo léo và bản sắc riêng của cộng đồng dân tộc vùng cao.

Bên cạnh đó, trang phục của dân tộc Thái cũng để lại nhiều ấn tượng sâu sắc với sự trình bày của nhóm 4. Hình ảnh chiếc áo ôm dáng kết hợp với váy dài truyền thống đã tái hiện vẻ đẹp dịu dàng, tinh tế của người phụ nữ Tây Bắc. Qua lời giới thiệu của nhóm thuyết trình, chúng em hiểu thêm rằng mỗi chi tiết trên trang phục đều gắn với tập quán sinh hoạt, điều kiện tự nhiên và đời sống tinh thần của cộng đồng dân tộc Thái. Không chỉ là trang phục mặc thường ngày, đó còn là niềm tự hào văn hóa được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.

Điều làm nên thành công của tiết học không chỉ nằm ở nội dung phong phú mà còn ở tinh thần làm việc nhóm nghiêm túc, sáng tạo của học sinh lớp 10B1. Từ việc tìm kiếm tư liệu, chuẩn bị trang phục, xây dựng nội dung thuyết trình cho đến phân chia nhiệm vụ giữa các thành viên, tất cả đều được thực hiện với sự phối hợp chặt chẽ và tinh thần trách nhiệm cao. Các nhóm không đơn thuần “đọc - chép” kiến thức mà đã thực sự nhập vai như những “hướng dẫn viên văn hóa”, tự tin trình bày trước tập thể, đặt câu hỏi và trao đổi với bạn bè. Chính sự chủ động ấy đã tạo nên sức sống cho tiết học, biến lớp học lịch sử trở thành không gian trải nghiệm giàu cảm xúc và tính khám phá.

Trong suốt quá trình diễn ra hoạt động, cô giáo Trần Thị Vui đóng vai trò là người định hướng và dẫn dắt đầy linh hoạt. Những câu hỏi gợi mở của cô không chỉ giúp học sinh kết nối kiến thức mà còn khuyến khích HS suy nghĩ sâu hơn về giá trị văn hóa dân tộc trong đời sống hiện đại. Không khí lớp học luôn sôi nổi bởi sự tương tác liên tục giữa giáo viên và học sinh, giữa các nhóm với nhau. Mỗi phần trình bày đều nhận được sự lắng nghe chăm chú, những tràng pháo tay động viên và cả những câu hỏi phản biện thú vị.

Qua tiết học, trang phục dân tộc hiện lên không chỉ là những lớp vải vóc hay hình thức bên ngoài mà còn là “ngôn ngữ văn hóa” chứa đựng lịch sử, phong tục, tín ngưỡng và tâm hồn của từng cộng đồng dân tộc Việt Nam. Mỗi đường kim, mũi chỉ, mỗi gam màu hay họa tiết đều phản chiếu bản sắc riêng và sức sống bền bỉ của nền văn hóa dân tộc qua bao thế hệ. Chính vì vậy, việc tìm hiểu và trân trọng những giá trị ấy không chỉ giúp học sinh mở rộng hiểu biết mà còn bồi đắp tình yêu quê hương, lòng tự hào dân tộc và ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa trong thời đại mới. Tiết thực hành môn Lịch sử của lớp 10B1 đã cho thấy hiệu quả rõ nét của việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh trong Chương trình GDPT 2018. Khi kiến thức được gắn với trải nghiệm thực tế, học sinh không chỉ ghi nhớ lâu hơn mà còn biết vận dụng hiểu biết của mình để cảm nhận và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của văn hóa dân tộc. Đây cũng chính là mục tiêu quan trọng của giáo dục hiện nay: giúp HS phát triển toàn diện cả về tri thức, kỹ năng và tình yêu đối với quê hương, đất nước.

Một tiết học khép lại nhưng dư âm về những sắc màu văn hóa và tinh thần học tập đầy nhiệt huyết vẫn còn đọng lại trong lòng mỗi học sinh lớp 10B1. Những tà áo truyền thống không chỉ làm đẹp thêm không gian lớp học mà còn góp phần thắp lên niềm tự hào dân tộc trong trái tim tuổi trẻ. Từ những giờ học như thế, lịch sử không còn xa cách mà trở thành nhịp cầu kết nối học sinh với cội nguồn văn hóa dân tộc, để chúng em thêm hiểu, thêm yêu và có trách nhiệm gìn giữ những giá trị truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam.

Một số hình ảnh trong tiết học

                                                Người viết: Đinh Thị Hương Trang – 10B1